โรคติดเชื้อราในช่องคลอด (Vaginal Yeast Infection)

โรคติดเชื้อราในช่องคลอด เชื้อก่อโรคที่พบมากที่สุดคือเชื้อ Candida Albicans เรียกอีกอย่างว่า Vaginal Candidiasis

สาเหตุ

เชื้อ Candida Albicans เป็นเชื้อราที่พบได้ทั่วทุกมุมโลก ปกติมันจะอาศัยอยู่ในปริมาณน้อยๆ ในช่องคลอดของผู้หญิง ในปาก ในระบบทางเดินอาหาร และบนผิวหนังโดยไม่ก่อให้เกิดโรคแต่อย่างใด

ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการขึ้นเมื่อจำนวนเชื้อนี้มีปริมาณมากขึ้นกว่าปกติ มากกว่าเมื่อเทียบกับเชื้ออื่นๆ ที่อาศัยอยู่อย่างปกติในช่องคลอด เชื้อ Candida albicans จะมีปริมาณมากขึ้นกว่าปกติจนเกิดการติดเชื้อ จากสาเหตุคือ

• สภาพแวดล้อมในช่องคลอดเปลี่ยนแปลงไป ในทางที่จะเอื้ออำนวยให้เชื้อเจริญได้มากขึ้น
• เชื้อประจำถิ่นของช่องคลอดชนิดอื่นๆ เช่น เชื้อแบคทีเรียลดปริมาณลง จึงเกิดการเสียสมดุล เช่น กรณีที่ทานยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อแบคทีเรียนานๆ หรืออย่างแรง จนทำให้เชื้อแบคทีเรียประจำถิ่นในช่องคลอดพลอยตายลง และลดปริมาณลงอย่างมาก

การติดเชื้อราในช่องคลอดของผู้หญิงนั้นเป็นโรคที่พบได้บ่อย เชื่อกันว่าผู้หญิงทุกคนต้องเคยติดเชื้อราในช่องคลอดมาบ้างอย่างน้อยก็หนึ่งครั้งในชีวิต สาเหตุอื่นๆ ที่ทำให้ผู้หญิงเป็นโรคติดเชื้อราในช่องคลอดได้ง่ายขึ้น เช่นการตั้งครรภ์ การเป็นเบาหวาน การเป็นโรคอื่นๆ ที่ทำให้ภูมิคุ้มกันไม่ค่อยจะดี เช่น โรคเอดส์

การติดเชื้อราในช่องคลอดไม่ถือว่าเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แต่ 12-15% ของผู้ชายที่ร่วมเพศกับผู้หญิงที่ติดเชื้อราในช่องคลอดจะเกิดผื่นแดงและคัน ที่องคชาติตามหลังการร่วมเพศกับคนที่ติดเชื้อดังกล่าว

การติดเชื้อราในช่องคลอดบ่อยๆ อาจจะเป็นตัวบ่งชี้ ภาวะความผิดปกติทางสุขภาพอื่นๆ ที่แอบแฝงอยู่ในตัวคนคนนั้น
การติดเชื้อราในช่องคลอดที่เป็นซ้ำทันทีที่รักษาครบคอร์ส หรือการติดเชื้อไม่ตอบสนองต่อการรักษาตามมาตรฐานปกติ อาจจะเป็นสิ่งบ่งชี้ถึงการมีการติดเชื้อ HIVแอบแฝงอยู่

ทั้งผู้หญิงและผู้ชายที่ติดเชื้อ  HIV และเริ่มจะเป็นโรคเอดส์ จะติดเชื้อ Candida Albicans ได้ง่ายทั่วทั้งตัว ไม่ว่าจะที่ในช่องปาก หลอดอาหาร ผิวหนัง

อาการ

• มีตกขาวที่ผิดปกติ เช่น เป็นแบบเป็นน้ำ หรือเป็นตกขาวสีขาวข้น ตกขาวเป็นก้อนหนา
• มีการอักเสบของผิวหนังที่บริเวณปากช่องคลอด
• มีความเจ็บปวดเวลามีเพศสัมพันธ์
• มีความเจ็บปวดเวลาปัสสาวะ
• มีรอยแดงที่ปากช่องคลอด
• มีอาการแสบ คันที่ช่องคลอดและปากช่องคลอด

การตรวจ

• การตรวจภายใน (PV) จะพบร่องรอยของการอักเสบที่บริเวณผิวหนังที่ปากช่องคลอด ในช่องคลอด ปากมดลูก และอาจจะพบคราบสีขาวๆ ติดที่ผนังของช่องคลอด
• การตรวจ Wet Smear โดยการป้ายเอาสารคัดหลั่งจากช่องคลอด หรือตกขาวมาส่องดูสดๆ ทางกล้องจุลทรรศน์จะพบยีสต์ของเชื้อราแคนดิด้า

การรักษา

มีทั้งการรักษาด้วยครีมทายาสอดช่องคลอด และยาฆ่าเชื้อราชนิดกิน (ไม่ควรใช้ยากินในขณะตั้งครรภ์) ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจและรักษาที่เหมาะสม

การพยากรณ์โรค

โรคจะหายได้โดยง่ายด้วยการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสม

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้นได้

การติดเชื้อเรื้อรัง มักเกิดจากการได้รับการรักษาที่ไม่ถูกต้องหรือไม่เพียงพอ

การติดเชื้อซ้ำ อาจจะเกิดจากการที่ผู้ป่วยชอบเกาแกะผิวหนังที่ปากช่องคลอดอยู่เป็นประจำ ทำให้เกิดแผลแตกเล็กๆ ที่ทำให้ง่ายต่อการที่จะเกิดการติดเชื้อซ้ำ

การป้องกัน

หลีกเลี่ยงการทำให้พื้นผิวบริเวณอวัยวะสืบพันธ์เปียกชื้นอยู่เป็นระยะเวลานานๆ ควรใส่กางเกงหลวมๆ ที่ไม่แน่นรัดรูปจนเกินไป

Bacterial Vaginosis (การติดเชื้อแบคทีเรียภายในช่องคลอด)

โรค Bacterial Vaginosis หรือเรียกสั้นๆ ว่า BV คือโรคที่เกิดจากการเสียสมดุลของเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอดผู้หญิง แล้วเกิดการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียชนิดใดชนิดหนึ่งขึ้นมาแทนที่ แล้วเกิดการอักเสบจนมีอาการ มีตกขาวมากกว่าปกติ ตกขาวมีกลิ่นเหม็น เจ็บปวด แสบร้อน หรือคันภายในช่องคลอด

โรคนี้พบได้มากแค่ไหน ?

โรค BV นี้เป็นโรคที่ก่อให้เกิดการอักเสบติดเชื้อในช่องคลอดมากที่สุดในหญิงวัย เจริญพันธุ์ และในประเทศสหรัฐอเมริกา พบมากในสตรีที่ตั้งครรภ์

ผู้หญิงเป็นโรคนี้ได้อย่างไร ?

โรคนี้ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าเกิดจากอะไร แต่เข้าใจกันว่าเกิดจากการเสียสมดุลย์ ของเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอด ซึ่งตามปกติในช่องคลอดของผู้หญิงทุกคน จะมีเชื้อแบคทีเรียประจำถิ่นอยู่กันอย่างสงบสุขและสมดุล ซึ่งแบคทีเรียเหล่านี้ส่วนใหญ่ถือว่าเป็นแบคทีเรียที่ดีต่อสุขภาพของผู้หญิง แต่มีส่วนน้อยที่อาจจะมีอันตรายต่อสุขภาพ โรค BV นี้เกิดขึ้นจากการที่เชื้อแบคทีเรียชนิดที่มีอันตรายนี้เพิ่มจำนวนขึ้นมากกว่าปกติ

ผู้หญิงทุกคนสามารถเป็นโรคนี้ได้ แต่มีกิจกรรมหรือพฤติกรรมบางอย่างที่อาจจะช่วยส่งเสริมให้เกิดความเสียสมดุลย์ ของเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอด ทำให้เป็นโรคนี้ได้ง่ายขึ้น กิจกรรมนั้นคือ

• การมีเพศสัมพันธ์กับคู่นอนคนใหม่
• การมีเพศสัมพันธ์กับคู่นอนหลายๆคน
• การสวนล้างช่องคลอด

กิจกรรมบางอย่างไม่มีส่วนในการทำให้เกิดโรคนี้ เช่น การใช้ที่นั่งของโถส้วมร่วมกับผู้อื่น, การใช้สระว่ายน้ำรวม, การใช้ที่นอนร่วมกับคนอื่น, การจับหรือสัมผัสสิ่งต่างๆ รอบๆ ตัว

อาการและการแสดงออกของโรคนี้

• ผู้ป่วยโรคนี้ส่วนใหญ่ไม่มีอาการใดๆ หรือถ้ามีก็จะมีอาการดังต่อไปนี้
• มีตกขาวที่ผิดปกติไปจากเดิม
• ตกขาวมีกลิ่นเหม็น (บางคนบอกว่ากลิ่นเหมือนเหม็นคาวปลา)
• ตกขาวสีขาวหรือน้ำตาล
• มีอาการแสบร้อนในขณะที่ปัสสาวะ
• มีอาการคันรอบๆ บริเวณของปากช่องคลอด

อะไรคือภาวะแทรกซ้อนของโรค BV ?

ส่วนใหญ่โรคนี้จะไม่มีภาวะแทรกซ้อน แต่คนไข้โรค  BV บางรายเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นคือ

• คนไข้ที่เป็นโรคนี้ มีโอกาสติดเชื้อ HIV ได้ง่ายกว่าคนที่ไม่ได้เป็นโรคนี้
• คนไข้ที่เป็นโรคนี้ถ้าติดเชื้อ HIV  มีโอกาสแพร่เชื้อ HIV ได้ง่ายกว่าคนที่ไม่ได้เป็นโรคนี้
• คนไข้ที่เป็นโรคนี้ ถ้าเข้ารับการผ่าตัดใดๆ บริเวณอวัยวะสืบพันธ์ เช่น ผ่าตัดมดลูก หรือ ขูดมดลูก มีโอกาสติดเชื้อที่แผลผ่าตัด หรือในบริเวณนั้นได้มากกว่าคนที่ไม่มีโรค BV
• คนไข้ที่เป็นโรคนี้  ในขณะตั้งครรภ์มีโอกาสที่จะมีภาวะแทรกซ้อน ในระหว่างตั้งครรภ์ได้มากกว่าคนท้องที่ไม่เป็นโรคนี้ เช่น การคลอดก่อนกำหนด และอาจจะมีลูกที่มีน้ำหนักแรกคลอดน้อย
• คนไข้ที่เป็นโรคนี้ มีโอกาสติดเชื้อ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ได้ง่ายกว่าคนที่ไม่ได้เป็นโรคนี้
• เชื้อที่ก่อโรคนี้ อาจจะลุกลามออกไปที่มดลูก ปีกมดลูก รังไข่ ทำให้เกิดโรคติดเชื้อที่อุ้งเชิงกรานได้ (PID) และโรค PID ก็จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการที่จะเป็นหมัน หรือเป็นภาวะท้องนอกมดลูกที่มีอันตรายต่อชีวิตได้

เราจะวินิจฉัยโรคนี้ได้อย่างไร ?

นำสารน้ำจากช่องคลอดมาตรวจทางห้องปฏิบัติการทางแลปส์ เพื่อตรวจเชื้อแบคทีเรีย ที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรค BV

การรักษาโรค BV

แม้ว่าคนไข้โรคนี้บางคนสามารถหายจากโรคนี้ได้เอง โดยไม่ต้องเข้ารับการรักษา แต่อย่างไรก็ตามคนที่เป็นโรคนี้แล้วมีอาการ ควรเข้ารับการรักษาเพื่อหลีกเลี่ยงภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะตามมาได้ ในผู้ชายที่เป็นคู่นอนของหญิงที่ป่วยด้วยโรคนี้ ไม่มีความจำเป็นที่ต้องเข้ารับการรักษา

สำหรับในหญิงที่ตั้งครรภ์นั้น มีความจำเป็นมากในการที่จะต้องรักษาโรคนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้หญิงตั้งครรภ์ที่เคยมีประวัติคลอดก่อนกำหนด หรือลูกคลอดออกมาน้ำหนักน้อยกว่าปกติ ควรต้องเข้ารับการตรวจหาโรค BV (แม้ไม่มีอาการใดๆ) และถ้าพบว่าเป็นโรคควรได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม

แพทย์บางคนทำการรักษาโรค BV ก่อนการผ่าตัดคนไข้ที่จะเข้ารับการทำผ่าตัดมดลูกหรือการทำแท้ง เพื่อป้องกันภาวการณ์ติดเชื้อหลังผ่าตัด

โรค BV นี้ รักษาให้หายได้ด้วยยาปฏิชีวนะ ยาปฏิชีวนะ 2 ชนิดที่แนะนำในการใช้ในการรักษาโรคนี้ คือ Metronidazole หรือ Clindamycin ซึ่งยาทั้งสองชนิดนี้สามารถใช้ได้ทั้งคนตั้งครรภ์และไม่ตั้งครรภ์ คนที่ติดเชื้อ HIV ก็รักษาเหมือนกับคนที่ไม่ได้ติดเชื้อ HIV

โรคนี้สามารถเป็นได้ใหม่ภายหลังการรักษาจนหายแล้ว

เราจะป้องกันโรคนี้ได้อย่างไร

โรคนี้ยังไม่เป็นที่เข้าใจกันอย่างถ่องแท้ในหมู่นักวิทยาศาสตร์ทางการแพทย์ เพราะฉะนั้นทางที่ดีที่สุดในการป้องกันโรคนี้จึงยังไม่มี แต่เรามีทางในการลดความเสี่ยงในการที่จะเป็นโรคนี้คือ

• มีความยับยั้งชั่งใจทางเพศ
• ไม่มีคู่นอนหลายๆคน
• ไม่สวนล้างช่องคลอด
• ทานยาที่ได้รับเพื่อการรักษาโรคนี้จนครบที่แพทย์กำหนด แม้ว่าจะไม่มีอาการแล้วก็ตาม

ทริโคโมนิเอสิส (Trichomoniasis)

โรคทริโคโมนิเอสิส เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อโปรโตซัว เป็นโรคที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่ในช่องคลอดของผู้หญิง และที่ท่อปัสสาวะของผู้ชาย โรคนี้ติดต่อเป็นหลักโดยการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด โดยที่ไม่ใส่ถุงยางอนามัยกับคนที่มีเชื้อนี้อยู่ การติดต่อจากผู้หญิงสู่ผู้หญิงก็เกิดขึ้นได้โดยการส่งผ่านเชื้อผ่านทางมือ หรืออุปกรณ์เสริมในการมีเซ็กส์ (Sex Toys) ที่เปื้อนน้ำจากช่องคลอดของคนที่มีเชื้อ

คุณจะทราบได้อย่างไรว่าคุณติดเชื้อนี้?

ผู้หญิงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ แต่ผู้หญิงบางคนมีอาการคือ มีตกขาวสีเหลือง เป็นฟอง หรือบางรายตกขาวมีกลิ่น คันช่องคลอดหรือบางรายมีอาการเจ็บแสบในขณะมีเพศสัมพันธ์ ส่วนในผู้ชายนั้นแทบจะไม่พบว่ามีอาการ (อาจจะมีอาการคันหรือเจ็บท่อปัสสาวะในบางราย)

โรคนี้มีภาวะแทรกซ้อนใดๆ หรือไม่?

โรคนี้ไม่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงใดๆ แต่อาจจะมีอาการมากกว่าปกติได้ในคนไข้บางราย

เราจะตรวจพบโรคนี้ได้อย่างไร?

การเก็บน้ำจากช่องคลอดของผู้หญิง หรือน้ำจากท่อปัสสาวะของผู้ชาย มาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์จะพบตัวเชื้อนี้

เราจะรักษาโรคนี้ได้อย่างไร?

โรคนี้รักษาง่ายมากโดยการกินยาปฏิชีวนะ ก็หายขาดแต่มีความจำเป็นต้องรักษาคู่นอนด้วย เพื่อป้องกันการติดเชื้อกลับมาเป็นใหม่
เช่น การให้ยา Metronidazole 200 mg 2 เม็ด 3 เวลา เป็นเวลา 7 วัน, หรือให้ Tinidazole 500 mg 4 เม็ดครั้งเดียว

คู่นอนที่มีเพศสัมพันธ์ด้วยต้องได้รับการตรวจรักษาด้วยหรือไม่?

แน่นอนที่สุดที่ต้อง เข้ารับการตรวจรักษาด้วย

การป้องกันการติดโรคนี้ต้องทำอย่างไร?

ควรใส่ถุงยางอนามัย ถ้าต้องมีเพศสัมพันธ์ กับคนที่เราไม่แน่ใจว่ามีเชื้อหรือไม่ และการใช้อุปกรณ์เสริม ในการร่วมเพศ  (Sex Toy) ควรล้างทำความสะอาดก่อนทุกครั้งที่จะใช้กับคนอื่นๆ