ปวดหลังจากหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท…มาเรียนรู้กันเถอะ

หมอนรองกระดูกระดับเอวเคลื่อน (Lumbar Herniated Disc)

เมื่อหมอนรองกระดูกเสื่อม มันสามารถที่จะเคลื่อนหรือปลิ้นออกมาทับเส้นประสาทได้ โดยส่วนที่ปลิ้นออกนั้นคือส่วนที่อยู่ด้านในของหมอนรองกระดูก จุดอ่อนแอของส่วนนอกของหมอนรองกระดูกก็คือส่วนที่อยู่ใต้ต่อเส้นประสาทพอดี ดังนั้นเมื่อหมอนรองกระดูกเคลื่อนก็จะเคลื่อนออกมากดทับเส้นประสาทพอดี และก่อให้เกิดภาวะปวดสะโพก (Sciatica) และมีอาการปวดร้าวลงขาข้างที่เส้นประสาทนั้นถูกกดทับ

อาการ

90% ของโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทจะเกิดที่บริเวณ จุดต่อ (หมอนรองกระดูก) กระดูกเอวระดับ L4, L5 และ L5-S1 และก่อให้เกิดอาการปวดที่บริเวณเส้นประสาท L5 และ S1 ตามลำดับ

เมื่อเส้นประสาท L4 โดนกดทับ จากหมอนรองกระดูก จะก่อให้เกิดอาการคือ

• อาการปวดที่ด้านหน้าของต้นขา
• มีกล้ามเนื้อของต้นขาลีบเล็กลง
• จะมีอาการชาที่ ด้านหน้าของต้นขา และด้านข้างด้านในของขาส่วนล่าง
• มี Knee Jerk Reflex ลดลง

เมื่อเส้นประสาท L5 โดนกดทับ จากหมอนรองกระดูก จะก่อให้เกิดอาการคือ

• อาการปวดที่ด้านหลัง หรือด้านข้างของต้นขาและอาการเจ็บปวดจะร้าวเข้าไปในสะโพก และปวดร้าวลงไปหลังเท้า
• อ่อนแรงในการกระดกนิ้วโป้งเท้า และการกระดกข้อเท้า (ทำให้เกิดข้อเท้าตก หรือที่เรียกว่า foot drop)
• จะมีอาการชาที่หลังเท้าและนิ้วโป้งเท้า
• จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงของ Reflex

เมื่อเส้นประสาท S1 โดนกดทับ จากหมอนรองกระดูก จะก่อให้เกิดอาการ

• มีอาการเจ็บปวดที่ด้านหลังของต้นขา และร้าวลงไปถึงส้นเท้า
• มีการอ่อนแรง(หรือทำไม่ได้เลย)ในการกระดกเท้าลง (จิกลง)
• จะมีอาการชาที่ด้านข้างของเท้า
• Ankle Jerk Reflex หายไป

การรักษาภาวะหมอนรองกระดูกส่วนเอวเคลื่อน

โดยส่วนใหญ่คนไข้ที่มีภาวะนี้จะเริ่มมีอาการดีขึ้นเองภายใน 6 สัปดาห์ และในระหว่างนี้การรักษาเพื่อประคับประคองและบรรเทาอาการเจ็บปวดแบบที่ไม่ต้องใช้การผ่าตัดจะช่วยในการลดความทุกข์ทรมานของผู้ป่วยลงได้ เช่น

• การทำกายภาพบำบัด
• การรักษาแบบไคโรแพรกติก (Chiropractic Manipulation)
• การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDS
• การใช้ยากลุ่ม Steroids
• การฉีดยา คอร์ติโซน เข้า Epidural
• การใช้ยา Neurotin (ยาแก้ปวดของเส้นประสาท)

ถ้าอาการปวดหรืออาการอื่นๆ ยังลงดำเนินต่อไปภายหลังจาก 6 สัปดาห์ สมเหตุสมผลอย่างยิ่งในการที่จะพิจารณาการรักษาด้วยวิธีผ่าตัด คือ Microdiscectomy เพื่อช่วยในการลดการเจ็บปวดจากโรคนี้

การผ่าตัด Microdiscectomy

เป็นการผ่าตัดที่ออกแบบมา เพื่อกำจัดแรงกดที่กดลงบนเส้นประสาทที่ถูกหมอนรองกระดูกกดทับ โดยการไปเอาหมอนรองกระดูกส่วนนั้นออก และไปเสริมสร้างภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมในการที่จะทำให้เส้นประสาทที่บาดเจ็บนั้นฟื้นตัวอย่างดี โดยการผ่าตัดนี้ใช้เทคนิคแบบ Microsurgery และแผลผ่าตัดจะเล็ก ด้วยเหตุนี้การผ่าตัดแบบนี้ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดจะสามารถกลับไปนอนบ้านได้เลย โดยไม่ต้องนอนโรงพยาบาลหลังจากผ่าตัด หรือถ้านอนอาจจะนอนโรงพยาบาลแค่คืนเดียว และผุ้ป่วยส่วนใหญ่จะสามารถกลับไปทำงานได้ตามปกติภายใน 1-3 สัปดาห์

ถ้าการผ่าตัดนี้กระทำโดยแพทย์ที่มีความชำนาญสูง อัตราความสำเร็จในการผ่าตัดชนิดนี้จะสูงถึง 95% และหมอนรองกระดูกชิ้นเล็กๆ ที่เคลื่อนออกมากดเส้นประสาทนั้นก็จะถูกกำจัดออกไป และหมอนรองกระดูกส่วนใหญ่ที่ไม่ได้เคลื่อน ก็จะยังคงอยู่ดีไม่ได้สร้างปัญหาใดๆ

แต่มีประมาณน้อยกว่า 10% ของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัด ที่จะเกิดภาวะหมอนรองกระดูกเคลื่อนซ้ำอีกที่ตำแหน่งเดิมที่เคยเคลื่อน และมักจะเกิดขึ้นหลังการผ่าตัดไม่นานนัก (ภายในสามเดือนแรก) แต่ในบางรายก็อาจจะเกิดขึ้นภายหลังการผ่าตัดเป็นปีๆ ก็ได้  และการรักษาคนไข้กลุ่มนี้ก็อาจจะทำการผ่าตัด แบบ Microdiscectomy ใหม่อีกได้ แต่ถ้ายังกลับเป็นซ้ำแบบเดิมอีกหลายหน การผ่าตัดเพื่อกำจัดหมอนรองกระดูกที่มีปัญหาทั้งหมดนั้นออกไป แล้วเชื่อมปิดข้อต่อข้อนั้นไปเลยก็เป็นอีกวิธีการหนึ่งในการรักษา (Fusion Surgery)