การบาดเจ็บที่ศรีษะที่ดูไม่รุนแรง…ผู้ใกล้ชิดมีบทบาทสำคัญในการช่วยสังเกตอาการ

การบาดเจ็บที่ศรีษะที่ดูไม่รุนแรง…ผู้ใกล้ชิดมีบทบาทสำคัญในการช่วยสังเกตอาการ

ในชีวิตของเราทุกคน ผมเชื่อว่าทุกคนคงเคยมีประสบการณ์ที่ตนเอง หรือคนใกล้ชิดได้รับการบาดเจ็บที่ศรีษะ ไม่มากก็น้อย วันนี้ผมเลยอยากจะมาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับเรื่อง เกร็ดเล็กๆ น้อยๆ ที่ชาวบ้านอย่างเราๆ ท่านๆ ควรรู้ไว้บ้าง เพื่อที่จะได้นำไปใช้เพื่อช่วยดูแลคนใกล้ชิด ที่อาจจะประสพอุบัติเหตุทางศรีษะ ผมอยากจะแยกกรณีออกเป็น 2 กรณี คือ

1. กรณีที่การบาดเจ็บที่ศรีษะนั้นน่าจะรุนแรง เช่นกรณีที่

• มีความแรงของการกระทบกระแทกสูง เช่น ตกจากที่สูงมากๆ, มีเสียงของการกระทบกระแทกดังมาก ฯลฯ
• มีอาการหมดสติหลังเกิดเหตุ
• มีรอยกระแทกค่อนข้างรุนแรง เช่น บวมช้ำอย่างมาก, มีบาดแผลขนาดใหญ่เลือดออกจำนวนมาก ฯลฯ
• มีอาการใดๆ ที่บ่งชี้ว่าคนไข้อาการค่อนข้างมาก

ในกรณีที่  1 นี้ไม่ยากเลยครับสำหรับชาวบ้านทั่วไป คือควรจะรีบพาไปหาหมอทันทีเพื่อทำการตรวจให้ละเอียดมากยิ่งขึ้นเช่น ทำเอกซเรย์กะโหลกศรีษะ, ทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง, นอนพักเพื่อดูอาการที่ รพ. ซึ่งเรื่องหลังจากนี้เป็นเรื่องที่แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์จะเป็นผู้ช่วยจัดการดูแลต่อไปครับ

2. กรณีที่อาการการบาดเจ็บที่ศรีษะนั้น ดูเหมือนจะไม่รุนแรงนัก ผู้บาดเจ็บยังดูปกติดี อาจจะมีรอยบวมช้ำ หรือรอยแผลแตกเล็กน้อย มึนงงเล็กน้อย คนไข้ลักษณะแบบนี้แหละครับที่คนใกล้ชิดนั้นมีความสำคัญมาก ในการที่จะต้องช่วยเหลือดูแลอย่างใกล้ชิดที่บ้าน เพราะคนไข้กลุ่มนี้เนื่องจากอาการน้อย แพทย์ก็จะไม่รับตัวไว้นอนโรงพยาบาล, จะเอกซเรย์ธรรมดาดูกะโหลกศรีษะซึ่งค่าใช้จ่ายในการทำไม่แพงนัก ก็ไม่สามารถบอกได้ว่ามีภาวะเลือดออกในสมองหรือสมอบวมหรือไม่ เพราะไม่สามารถเห็นสิ่งเหล่านี้ได้โดยการเอกซเรย์ธรรมดา จะเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองรึ ก็ราคาค่อนข้างสูง และถ้ารีบทำเร็วเกินไปในช่วงแรกเลือดก็อาจจะยังไม่ออกให้เห็นในเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพราะบางทีเลือดอาจจะออกในช่วงหลังเกิดเหตุหลายชั่วโมง ด้วยเหตุเหล่านี้ที่ผมกล่าวถึง การช่วยดูอาการของคนไข้โดยคนใกล้ชิดจึงเป็นสิ่งที่สำคัญมากในการช่วยป้องกันอันตรายต่อผู้ป่วยได้ แล้วอาการอะไรล่ะ ที่เราต้องช่วยดู

ข้างล่างนี้เป็นตัวอย่างของใบแนะนำที่ตามโรงพยาบาล หรือคลินิก หรือสถานพยาบาลต่างๆ แจกให้แก่คนไข้หรือญาติ เพื่อใช้ในการดูอาการของผู้ป่วยที่มีการบาดเจ็บที่ศรีษะที่อาการยังไม่รุนแรงมากนัก

คำแนะนำสำหรับผู้ที่ได้รับการบาดเจ็บที่ศรีษะ

(โดยที่ขณะที่เข้ามารับการตรวจรักษาที่โรงพยาบาล ยังไม่มีอาการที่บ่งชี้ว่าจะมีการกระทบกระเทือนที่รุนแรงต่อสมอง)

แต่อย่างไรก็ตามคนไข้ก็ยังมีความจำเป็นต้องได้รับการติดตามเฝ้าดูอาการอย่างใกล้ชิด โดยญาติที่อยู่ด้วยกัน เป็นเวลา ประมาณ 24 – 48 ชั่วโมง

อาการที่ต้องสังเกตอย่างใกล้ชิดคือ

1. มีอาการปวดศรีษะอย่างรุนแรง กินยาแก้ปวดก็ไม่บรรเทา

2. มีอาการเวียนหัวอย่างมาก

3. มีอาการอาเจียนติดต่อกันหลายครั้ง

4. มีอาการแขนขาอ่อนแรงลงอย่างมากทั้งสองข้างหรือซีกใดซีกหนึ่ง

5. มีน้ำใสๆ หรือเลือดไหลออกจาก จมูก หรือ หู

6. มีอาการตาลาย หรืออาการสูญเสียการมองเห็นอย่างเฉียบพลัน

7. มีอาการชัก เกร็ง หรือ กระตุก

8. หรือผู้ป่วยมีอาการเพ้อ โวยวาย หรือกระสับกระส่าย

9. ผู้ป่วยมีอาการซึมลง หรือหมดสติ

โดยที่ถ้าผู้ป่วยมีอาการดังที่กล่าวมานี้ ควรรีบพาผู้ป่วยไปตรวจที่โรงพยาบาลที่มีเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง เพื่อทำการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองต่อไป

การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง ที่จะได้ประโยชน์สูงสุดควรได้รับการทำในเวลาที่เหมาะสม ถ้าทำเร็วเกินไป คือทำทันทีที่เกิดเหตุ (ยังไม่มีอาการบ่งชี้) อาจจะไม่พบความผิดปกติ และถ้าทำช้าเกินไปจะวินิจฉัยได้ช้า คนไข้ก็จะตกอยู่ในอันตราย และถึงแก่ชีวิตได้

จากตัวอย่างใบแนะนำข้างบนนี้ สามารถเอาไปใช้ในการดูแลคนไข้บาดเจ็บที่ศรีษะได้ทุกประเภท ไม่ว่าจะหกล้มหัวฟาด, ล้มศรีษะไปฟาดกับของแข็ง, เดินไปหัวโขกกับขื่อ, โดนของตกใส่ศรีษะ, โดนตีหัว ฯลฯ แต่อย่างไรก็ตามถ้าท่านมีข้อลังเลสงสัยใดๆ ในอาการของผู้ป่วย ไม่ควรลังเลที่จะรีบไปพบแพทย์โดยทันทีเลยครับ