ช่วยด้วย! ทำไมลูกมีอะไรนูนๆ นิ่มๆ ที่ข้างคอ

ขณะที่คุณแม่กำลังอาบน้ำให้ลูกน้อยอยู่เพลินๆ นั้น พลันตาก็มองไปเห็นอะไรนูนๆ นิ่มๆ ที่ข้างคอด้านซ้ายของลูก พอลองไปคลำที่ข้างขวาก็ไม่มี จึงตกใจรีบพาลูกน้อยมาตรวจที่ห้องตรวจ แพทย์ตรวจอย่างละเอียดแล้วบอกคุณแม่ว่า ไม่ต้องตกใจครับ ก้อนนูนๆ นี้ เรียกว่า Branchial Cleft Cyst แล้วเจ้า Branchial Cleft Cyst นี้คืออะไร เรามาเรียนรู้กันครับ

Branchial Cleft Cyst

เป็นถุงซีสท์ (Epithelial Cyst) ที่บริเวณด้านข้างของลำคอ เกิดจากการสูญสลายอย่างไม่สมบูรณ์ ของ Branchial Cleft (อวัยวะอย่างหนึ่งที่มีอยู่ในตัวอ่อนในครรภ์)

ระบาดวิทยา

อายุ : แรกเกิด

เพศ : ชาย=หญิง

ความชุก : พบไม่บ่อย

สาเหตุ : เกิดขึ้นจากการปิดอย่างไม่สมบูรณ์ ของ Branchial Cleft (อวัยวะอย่างหนึ่งที่มีอยู่ในตัวอ่อนในครรภ์ )
ที่ 2 และ 3, Cleft Membrane ที่เหลือ ก็ก่อตัว เป็น ถุงซีสท์ (Cyst) หรือท่อที่มีรูเปิด (Sinuses)

พันธุกรรม : ส่วนใหญ่เกิดขึ้นเอง โดยไม่มีปัจจัยทางกรรมพันธุ์ เข้ามาเกี่ยวข้อง แต่มีบางส่วน ที่มีรายงานว่าเป็นการถ่ายทอด แบบ Autosomal Dominant

พยาธิสรีระวิทยา

Branchial Cleft Cyst คือส่วนที่ไม่สูญสลายและหลงเหลืออยู่ ของ Branchial Cleft (อวัยวะอย่างหนึ่งที่มีอยู่ในตัวอ่อนในครรภ์ )
ที่ 2 และ 3 จากระยะตัวอ่อนในครรภ์มารดา รอยโรคที่คล้ายๆ กัน ที่พบได้ใกล้แนวกลางของตัว มากกว่า Branchial Cleft Cyst ก็คือ Thyroglossal Duct (หรือ Cyst)

ประวัติ

รอยโรค พบเห็นได้ตั้งแต่แรกเกิด หรือ ช่วงแรกของวัยเด็ก เห็นเป็นซีสท์ที่บวมๆ อยู่ที่บริเวณลำคอ ลึกไปถึงกล้ามเนื้อ (Sternomastoid) บางครั้งบางคราวพบว่ามีการอักเสบติดเชื้อและเจ็บปวด

การตรวจร่างกาย

พบเป็นถุงนูน (Nodule) หรือเป็นตุ่มๆ (Papule) ที่คลำแล้วยืดหยุ่น (Fluctuant)

ขนาด : 2-10 มิลลิเมตร

การกระจาย : พบบวมๆ ข้างเดียวหรือสองข้าง ที่ลำคอลึกลงไปถึงกล้ามเนื้อ Sternomastoid

การวินิจฉัยแยกโรค

Branchial Cleft Cyst อาจจะสับสนกับโรคต่อไปนี้ คือ

• ก้อนต่อมน้ำเหลืองที่คอ
• epidermal หรือ pilar cyst

ตำแหน่งที่ปรากฏและประวัติการมีมาตั้งแต่เกิดจะช่วยแยก Branchial Cleft Cyst ออกจากภาวะอื่นๆได้

การตรวจทางห้องปฏิบัติการ

การตรวจทางพยาธิวิทยา พบว่า ภายในซีสท์ จะบุด้วยเซลล์ชนิด Stratified Squamous Epithelial Cells

การดำเนินโรคและการพยากรณ์โรค

ซีสท์ มักจะก่อตัว เป็นท่อที่มีรูเปิด (Sinuses หรือ Fistulae) และถ่ายเทสารคัดหลังภายใน (Mucus) ออกไปทางภายในคอ (Phalynx) หรือออกมาภายนอกผิวหนังบริเวณด้านหน้า (Anterior) ของกล้ามเนื้อ Sternomastoid บางครั้งบางคราว ซีสท์หรือท่อที่มีรูเปิดนี้ อาจจะอักเสบติดเชื้อได้

การรักษา

รอยโรคนี้ไม่อันตรายเพราะไม่ใช่เนื้อร้าย แต่อาจจะมีอาการได้จากการบวม หรืออักเสบติดเชื้อ ซ้ำซาก รอยโรคที่มีอาการนี้อาจจะรักษาได้ด้วยการผ่าตัดเอารอยโรคออก