คุยเรื่องสุขภาพกับหมอประดิษฐ์ ตอนที่ 3 เรื่อง กลิ่นปาก

badbreath
เป็นมนุษย์สุดนิยมเพียงลมปาก
จะได้ยากโหยหิวเพราะชิวหา
แม้นพูดดีมีคนเขาเมตตา
จะพูดจาจงพิเคราะห์ให้เหมาะความ

สวัสดีครับทุกท่าน ทุกท่านคงแปลกใจว่าทำไมในวันนี้ผมถึงขึ้นต้นเรื่อง ด้วยกลอนของสุนทรภู่ ที่ผมขึ้นต้นเรื่องด้วยกลอนบทนี้ เพราะในวันนี้ผมจะเขียนถึงเรื่องที่เกี่ยวกับลมปาก แต่ไม่ใช่ลมปากแบบที่สุนทรภู่เขียนไว้นะครับ เพราะที่ท่านสุนทรภู่เขียนเอาไว้นั้น เกี่ยวข้องกับเรื่องของการพูด “คำพูด คำจา” แต่ที่ผมจะเขียนถึงนี้น่าจะสำคัญ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่า “คำพูด คำจา” ครับ เพราะมันเกี่ยวกับกลิ่นที่ออกมากับคำพูดคำจานั้น ไม่ว่าท่านจะพูดดีแค่ไหน พูดเพราะอย่างไร หน้าตาท่าทาง ของคนที่พูดจะดีเพียงใด ถ้ากลิ่นที่ออกมาจากปากของคนพูดนั้นเหม็นมาก ผมขอย้ำนะครับว่า “เหม็น” มาก คงไม่มีใครอยากคุยด้วย หรอกนะครับ

ผมเชื่อว่าทุกคน คงต้องพยายามหนีออกห่าง จากคนที่ปากเหม็น แน่แน่เลยใช่ไหมครับ จากประสบการณ์ของผม ที่เคยเจอมา คนทุกคน ทุกชั้นวรรณะ ทุกระดับการศึกษา ไม่ว่ายากดี มีจน อย่างไร ล้วนพบว่าปากเหม็น มีกลิ่นปาก ได้หมดทุกคนครับถ้าไม่มีความระมัดระวัง และคนที่มีกลิ่นปากนั้นมักจะไม่รู้ตัวเองว่ามีกลิ่นปาก เราทุกคนคงทราบแล้วว่า ถ้าเรามีกลิ่นปากจะมีผลกระทบอะไรต่อเราบ้าง ที่แน่ๆ ก็คือคนที่เราไปพูดคุยด้วยก็ต้องรังเกียจ (ไม่มากก็น้อย) ไม่มีใครอยากคุยด้วย เราเองก็จะเสียชื่อเสียง ภาพลักษณ์แย่ ธุรกิจและการงานต่างๆ ที่ต้องการจะไปคุยกับคนอื่น เพื่อหวังความสำเร็จใดๆ ก็จะล้มเหลวหรือไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร

ดังนั้นวันนี้ ผมจึงอยากจะมาแนะนำ ให้ทุกท่านได้รู้จักกับ สาเหตุต่างๆ ของกลิ่นปาก และวิธีการป้องกัน การรักษา ตามแต่ละสาเหตุและตามแต่แหล่งที่มาของกลิ่นปากครับ

แหล่งที่มาของกลิ่น (ที่ออกมาจากปาก):

  • ออกมาจากอวัยวะในช่องปากเอง (เช่น เหงือก,ฟัน,ลิ้น,ผนังช่องปาก ฯลฯ)
  • ออกมาจากในคอ (ลำคอ,ต่อมทอนซิล ฯลฯ)
  • ออกมาจากจมูกและโพรงไซนัส
  • ออกมาจากในหลอดอาหาร,กระเพาะและลำไส้ (ทางเดินอาหาร)
  • ออกมาจากทางเดินหายใจส่วนล่าง (หลอดลม,ปอด)

1. กลิ่นที่ออกมาจากอวัยวะในช่องปากเอง

เช่น ฟัน,เหงือก,ลิ้น,ผนังในช่องปาก ฯลฯ

1.1 ฟัน

สาเหตุกลิ่นที่มาจากฟันนั้น เป็นปัญหาที่พบบ่อยมากในคนไทย ปัญหานั้นคือปัญหาฟันผุ เพราะคนไทยจำนวนมาก ยังไม่มีความรู้ที่ถูกต้องเรื่องการดูแลรักษาฟัน ให้ไม่ผุตั้งแต่เด็กๆ จนบางครั้งเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ก็ยังดูแลสุขภาพฟันของตนเองไม่ถูกวิธี จนทำให้เกิดฟันผุจำนวนมากในช่องปาก
สาเหตุของการมีฟันผุ:

  • ไม่แปรงทำความสะอาดฟัน
  • แปรงฟันไม่ถูกวิธี
  • รับประทานขนมหวาน น้ำหวาน ของหวาน มากจนเกินไป
  • แปรงฟันก่อนนอนแล้ว กลับไปกินอาหารอีกก่อนนอน แล้วไม่แปรงฟันซ้ำ (เช่นในเด็กเล็กๆ ที่พ่อแม่ ให้ลูกดื่มนมขวดหลับคาปากกลางคืน ทั้งๆ ที่บางครั้งพาไปแปรงฟันแล้วก็ตาม)
  • ขาดฟลูออไรด์
  • ขาดแคลเซี่ยม
  • อื่นๆ

เมื่อมีฟันผุ บริเวณตำแหน่งฟันที่ผุนั้น ก็จะมีเศษอาหารไปติดอยู่ มีเชื้อโรคเข้าไปผสมโรง ก่อให้เกิดการเน่าเปื่อย อักเสบ แล้วเกิดกลิ่นเหม็นเน่าตามมา จนเป็นสาเหตุของกลิ่นปากได้ ในที่สุดครับ

การแก้ไข

แปรงฟันทุกวันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง เช้า ก่อนนอน แต่ถ้าจะให้ดีที่สุด 3 ครั้งต่อวันยิ่งดี คือ เช้า หลังอาหารกลางวัน และก่อนนอน และควรบ้วนปากด้วยน้ำเปล่ามากๆ ทุกครั้งที่ทานอาหารใดๆ

  • แปรงฟันให้ถูกวิธี: ใช้เส้นใยขัดฟัน (Dental Floss) ทุกครั้งก่อนแปรงฟัน
  • หลีกเลี่ยงการรับประทาน ขนมหวาน น้ำหวาน ของหวาน มากจนเกินไป
  • ไม่ทานอาหารหลังจากแปรงฟันก่อนนอนแล้ว
  • ป้องกันการขาดฟลูออไรด์ ด้วยการรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ใช้ยาสีฟันที่ผสมฟลูออไรด์ หรือไปเคลือบสารฟลูออไรด์ที่ฟัน กับทันตแพทย์อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
  • ป้องกันการขาดแคลเซี่ยม ด้วยการรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ (โดยเฉพาะอาหารที่มีแคลเซี่ยมสูง เช่น นม เนย ปลาเล็กๆ ที่ทานทั้งกระดูกของมัน)
  • ไปพบทันตแพทย์ เพื่อตรวจสุขภาพฟัน เหงือก และอวัยวะในช่องปากอย่างน้อยปีละ 1-2 ครั้ง เพราะถ้าทันตแพทย์ตรวจพบความผิดปกติใดๆ ในช่องปากและฟัน แม้เพียงแต่เล็กน้อย ก็จะได้แก้ไขได้อย่างทันท่วงที

1.2 ลิ้น

ลิ้นเป็นอวัยวะในช่องปากที่คนจำนวนมากมองข้ามไปอย่างมาก ถ้าในช่องปากของคนเราเปรียบเสมือนห้องๆ หนึ่ง ลิ้นนั้นก็เหมือนกับพรมที่ปูอยู่ในห้อง ถ้าพรมสกปรกเหม็นเน่า ย่อมทำให้ห้องห้องนั้นเหม็นเน่าไปด้วยทั้งห้อง ถ้าลิ้นเราสกปรก มีคราบอาหารติด เคลือบอยู่เต็มไปหมด ย่อมนำมาซึ่งกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์อย่างแน่นอน

การแก้ไข

แปรงทำความสะอาดลิ้นทุกครั้งที่แปรงฟัน อาจจะด้วยแปรงสีฟันธรรมดา หรืออุปกรณ์แปรงลิ้นโดยเฉพาะ ด้วยการถูเบาๆ ที่ ลิ้นด้านนอกและส่วนกลาง (อย่าล้วงเข้าไปถึงคอ เพราะอาจจะทำให้อาเจียนได้)

1.3 เหงือกและผนังช่องปาก

ปัญหาที่พบบ่อยของเหงือกและผนังช่องปากก็คือ เหงือกอักเสบ แผลที่ผนังช่องปาก แผลที่เหงือก ฝีในช่องปาก (ฝีที่รากฟัน, ฝีที่ต่อมน้ำลาย) มะเร็งในช่องปาก หรือการอักเสบใดๆ ในช่องปาก เหล่านี้ล้วนแต่ทำให้เกิดกลิ่นเน่าเหม็น ออกมาจากในช่องปาก ได้ทั้งสิ้น

สาเหตุเหล่านี้สามารถแก้ไขได้ ด้วยการไปพบทันตแพทย์หรือแพทย์ทั่วไป หรือแพทย์เฉพาะทาง ด้านหูคอจมูก เพื่อทำการรักษาโรคดังกล่าวให้หายขาด ด้วยการได้รับยาทานหรือฉีด หรือร่วมกับการผ่าตัด เช่น ผ่าตัดระบายหนองจากฝี เมื่อสาเหตุเหล่านี้หายไป กลิ่นที่เกิดจากสาเหตุดังกล่าวนี้ก็จะหายไปด้วย

มีหลายคนชอบถามว่า การใช้น้ำยาบ้วนปาก และลูกอมอมดับกลิ่นปาก ช่วยได้บ้างไหมในกรณีของกลิ่นปาก ตามความคิดเห็นของผม ทั้งสองอย่างนี้ช่วยได้บ้างบางส่วนครับ เฉพาะในกรณีที่กลิ่นไม่มาก และสาเหตุของกลิ่นไม่รุนแรง แต่ถ้ากลิ่นที่รุนแรง สาเหตุของกลิ่นรุนแรง คงไม่ช่วยเท่าไหร่ ดีที่สุดควรแก้ที่ต้นเหตุของกลิ่นจึงจะดีแ ละหายจากการมีกลิ่นปากถาวรกว่า

ข้อแนะนำในการใช้น้ำยาบ้วนปาก

  • อย่าใช้ต่อเนื่องกันไปนานๆ เพราะจะทำให้สมดุลของเชื้อโรคในช่องปากเสียไป ทำให้ “เชื้อประจำถิ่นในช่องปาก” ที่ไม่ทำอันตรายต่อเราเอง ลดจำนวนลงไป และเชื้ออื่นๆ ที่อาจจะเป็นเชื้อก่อโรค เข้ามาแทนที่ ทำให้เกิดปัญหาในช่องปากได้ แนะนำให้ใช้แค่เพียงประมาณสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง หรือเวลาที่รู้สึกเหมือนว่า ปากยังไม่สะอาดพอจากการแปรงฟันเพียงอย่างเดียว
  • ระวังการแพ้น้ำยาบ้วนปาก (บางคนโดยไม่รู้ตัว) อาการก็เช่น ริมฝีปากแห้ง ช่องปากแห้ง ระคายเคืองช่องปาก เจ็บคอ ระคายคอได้

ข้อแนะนำในการใช้ลูกอมดับกลิ่นปาก

  • แนะนำให้ใช้ชนิดที่เป็นน้ำตาลเทียม หรือสารทดแทนความหวานแทนน้ำตาล จะได้ไม่ก่อให้เกิดฟันผุตามมาได้
  • ควรใช้เป็นครั้งคราว ไม่ควรใช้ต่อเนื่อง จนรู้สึกขาดไม่ได้ (ติดทางใจ)

2. กลิ่นที่ออกมาจากในคอ (ลำคอ,ต่อมทอนซิล ฯลฯ)

กลิ่นเหม็นที่ออกมาจากในลำคอ แล้วผ่านออกมาทางปาก จนกลายเป็นกลิ่นปากนั้น สาเหตุภายในคอที่พบกันอยู่บ่อยๆ ก็คือ

  • คออักเสบติดเชื้อ
  • ต่อมทอนซิลอักเสบติดเชื้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคนที่มีต่อมทอนซิลโตมากๆ และตัวต่อมทอนซิลเองก็มี รูริ้วเล็กๆ ตามผิวด้านนอกของต่อม จนเป็นที่ติดของเศษอาหารที่เรากลืนผ่านลำคอ เป็นบ่อเกิดการเน่าบูด อักเสบ และมีกลิ่นเหม็นตามมาได้อย่างมาก
  • มีเนื้องอกหรือมะเร็งต่างๆ ในช่องคอ

การแก้ไข

  • ไปพบแพทย์เพื่อทำการรักษา ด้วยการรับประทาน หรือฉีดยาปฏิชีวนะ หรือในบางรายที่ต่อมทอนซิลโตมากๆ หรือมีการอักเสบบ่อยมาก (เช่น อักเสบทุกเดือน) อาจจะจำเป็นต้องผ่าตัด เพื่อเอาต่อมทอนซิลออกเสียก็มี ในกรณีที่เป็นเนื้องอก หรือมะเร็งในช่องคอ ก็จำเป็นต้องไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในการรักษามะเร็งในช่องคอโดยตรง ตามขบวนการ ตามหลักวิชาการทางการแพทย์แผนปัจจุบัน

3. กลิ่นที่ออกมาจากจมูกและโพรงไซนัส

กลิ่นนี้อาจจะเกิดจาก

  • การอักเสบติดเชื้อในโพรงจมูก แล้วเกิดกลิ่นเน่าเหม็นออกมาทางปากเวลาพูดนั้น เกิดได้เพราะโพรงจมูกและช่องปากของคนเรา ด้านในเชื่อมเป็นโพรงเดียวกัน ที่ด้านหลังของคอ และโพรงไซนัสเองก็มีรูเชื่อมกับโพรงจมูก ดังนั้นไม่ว่าจะมีการอักเสบติดเชื้อใดๆ ที่โพรงจมูกหรือโพรงไซนัส ก็สามารถมีกลิ่นออกมาทางปากได้ทั้งสิ้น
  • มีเนื้องอกหรือมะเร็งต่างๆ ในช่องจมูกหรือโพรงไซนัส

การแก้ไข

  • ไปพบแพทย์เพื่อทำการรักษา ด้วยการรับประทาน หรือฉีดยาปฏิชีวนะ หรือในบางรายที่มีก้อนเนื้อริดสีดวงจมูกในจมูกใหญ่โตมากๆ อาจจะจำเป็นต้องผ่าตัดเพื่อเอาริดสีดวงจมูกนั้นออกเสียก็มี

4. กลิ่นที่ออกมาจากในหลอดอาหาร, กระเพาะและลำไส้ (ทางเดินอาหาร)

ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างของโรคในระบบทางเดินอาหาร ที่สามารถทำให้มีกลิ่นออกมาจากปาก จนเกิดภาวะปากเหม็นได้

  • หลอดอาหาร เช่น โรคหลอดอาหารอักเสบ (อาจจะเกิดจากโรคกรดไหลย้อน), โรคมะเร็งหรือเนื้องอกในหลอดอาหาร, ภาวะมีสิ่งแปลกปลอมหลุดไปติดค้างอยู่ในหลอดอาหาร เป็นต้น
  • กระเพาะอาหาร เช่น โรคกระเพาะอาหาร, โรคแผลในกระเพาะอาหาร, โรคมะเร็งหรือเนื้องอกในกระเพาะอาหาร เป็นต้น
  • ลำไส้ เช่น โรคลำไส้อุดตัน แล้วมีอุจจาระคั่งค้าง ถ่ายออกไม่ได้ ทำให้มีเศษอาหารหมักหมมในตัวมาก และกลิ่นไหลย้อนขึ้นมาด้านบนของทางเดินอาหาร

การแก้ไข

ไปพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัย ตรวจ รักษา โรคที่แอบแฝงอยู่ในทางเดินอาหาร

5. กลิ่นออกมาจากทางเดินหายใจส่วนล่าง (หลอดลม, ปอด)

ตัวอย่างโรคในทางเดินหายใจส่วนล่าง ที่สามารถทำให้มีกลิ่น ออกมาทางปากได้ เช่น

  • หลอดลมอักเสบติดเชื้อมากๆ
  • ปอดอักเสบติดเชื้อ
  • ฝีในปอด
  • เนื้องอก หรือมะเร็งของปอดและหลอดลม เป็นต้น

การแก้ไข

ไปพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัย ตรวจ รักษา โรคที่แอบแฝงอยู่ในทางเดินหายใจ

ที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ เป็นการประเมินคร่าวๆ ถึงสาเหตุของการมีกลิ่นปาก และแนวทางแก้ไขคร่าวๆ แต่ในบางท่าน แม้ว่าจะไม่มีภาวะทั้งหลายดังกล่าวข้างต้น ก็สามารถมีกลิ่นปากได้ เพราะทานหรือเสพอาหาร หรือสารบางอย่าง ที่มีกลิ่นแรงเข้าไปแล้วไม่ระวังตัว ในการที่จะแปรงฟัน บ้วนปาก เพื่อจะกำจัดกลิ่นเหล่านี้ ออกไปให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

ตัวอย่างอาหารหรือสารที่มักจะทำให้มีกลิ่นปาก

  • สุรา, ยาดอง
  • บุหรี, กาแฟ
  • สะตอ
  • หน่อไม้ดอง, กระเทียม, หัวหอม
  • ชะอม
  • ทุเรียน, ขนุน
  • อื่นๆ

ความรู้ง่ายๆที่ อาจจะช่วยท่านได้อย่างมหาศาล จากการหลุดพ้นการเป็นคนปากเหม็น ถึงตรงนี้ท่านอาจจะยังไม่แน่ใจว่า ท่านเป็นคนปากเหม็นหรือเปล่า ลองถามอย่างจริงจังกับคนใกล้ตัวของท่านดูสิครับ แล้วท่านจะได้รู้ว่าบทความอันนี้ของผม จะมีประโยชน์ต่อท่านบ้างหรือไม่

สวัสดีสำหรับครั้งนี้ครับ ขอให้ทุกท่านโชคดี

นพ.ประดิษฐ์ เมฆมังกรทอง 20/11/15

Author: drdragon

Share This Post On
Share This