CBC (Complete Blood Count) แลบส์พื้นฐานที่ไม่ควรมองข้าม

ในสถานการณ์ที่มีการระบาดของไข้หวัด 2009 อยู่นี้ การทำเวชปฏิบัติในการดูแลคนไข้ที่มาด้วยเรื่องไข้ บางครั้งมีความยากลำบากในการตัดสินใจจะรักษาไปทางใด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานพยาบาล โรงพยาบาลที่ไม่มีความพร้อมทางด้านการตรวจแลบส์ต่างๆ หรือความพร้อมของคนไข้ในการที่จะควักกระเป๋าจ่ายค่าตรวจที่แพงแสนแพง (เช่นค่าตรวจพิสูจน์เชื้อไข้หวัดใหญ่ 2009) วันนี้ผมจึงขอนำเสนอการตรวจพื้นฐานที่ราคาไม่แพง แต่ได้ผลประโยชน์มากพอสมควร ในการช่วยในการตัดสินใจที่จะรักษาคนไข้ไปทางใด แบบมีการติดเชื้อไวรัสหรือ แบบมีการติดเชื้อแบคทีเรีย

ในการที่จะแยกว่าคนไข้ติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสนั้นใน CBC (Complete Blood Count) เราดู 2 อย่างคือ

  1. จำนวนเม็ดเลือดขาว
  2. เปอร์เซ็นการจำแนกของเม็ดเลือดขาว

จำนวนเม็ดเลือดขาว

blood smearในคนไข้ที่ไม่ได้รับยาหรือสารกดภูมิคุ้มกัน อยู่นั้น ถ้ามีการติดเชื้อแบคทีเรีย มักจะมีจำนวนของเม็ดเลือดขาวทั้งหมดเพิ่มขึ้น และถ้าเป็นการติดเชื้อไวรัส มักจะมีจำนวนเม็ดเลือดขาวทั้งหมดลดลง

เปอร์เซ็นการจำแนกชนิดของเม็ดเลือดขาว

ในการติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น ปอดอักเสบ การติดเชื้อในกระแสเลือด จะพบมีเม็ดเลือดขาวชนิด Polymorphonuclear Nutrophil เพิ่มจำนวนมากขึ้น และมักจะพบตัวอ่อนของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดนี้เพิ่มจำนวนขึ้นด้วย (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะที่มีการติดเชื้อแบบเฉียบพลัน) เซลล์ตัวอ่อนนี้มีชื่อเรียกว่า  Band Form และปรากฏการณ์ที่มีเม็ดเลือดขาวตัวอ่อน Band Form นี้มากขึ้น เราเรียกว่า ปรากฏการ Shift to The Left

ในการติดเชื้อไวรัส (ที่เป็นการติดเชื้อแบบเชื้อแพร่กระจายไปทั้งร่างกาย, Systemic Infection) เช่น เป็นไข้หวัดใหญ่ หัด ไข้เลือดออก จะพบเม็ดเลือดขาวชนิด Lymphocyte เพิ่มจำนวนสูงขึ้น และจะพบเม็ดเลือดขาว Lymphocyte ชนิดพิเศษ คือ Atypical (Reactive) Lymphocyte เพิ่มจำนวนขึ้น

สิ่งที่ควรรู้เพิ่มเติมคือ

  • ในการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดเรื้อรัง อาจจะพบเม็ดเลือดขาวชนิด Lymphocyte ขึ้นสูงก็ได้
  • ในการติดเชื้อวัณโรค เราจะพบ เม็ดเลือดขาวชนิด Lymphocyte  และ Monocyte เพิ่มจำนวนสูงขึ้น
  • ถ้าการติดเชื้อนั้นเป็นการติดเชื้อแบบจำเพาะที่ การเปลี่ยนแปลงของเม็ดเลือดขาวจะไม่จำเป็นต้องเป็นแบบหลักการข้างบน
  • ในการอักเสบที่มีสาเหตุมาจากอย่างอื่น ที่ไม่ใช่การติดเชื้อ อาจจะพบว่ามีจำนวนเม็ดเลือดขาวขึ้นสูงได้ เช่น การเป็น มะเร็งเม็ดเลือดขาว การประสบอุบัติเหตุ เป็นต้น
  • ในการแปลผล CBC ในเด็ก อย่าลืมความจริงที่ว่า ในเด็กนั้นมี เม็ดเลือดขาวชนิด Lymphocyte มากกว่าผู้ใหญ่

สุดท้ายของเรื่องนี้คงทำให้เรารู้จักการ ตรวจ CBC มากขึ้นกันบ้างแล้ว สำหรับแพทย์ที่อยู่ในถิ่นกันดาร และไม่สามารถส่งตรวจหาเชื้อไข้หวัดใหญ่ได้นั้น แค่เรามีการซักประวัติ ตรวจร่างกาย คนไข้อย่างละเอียดรอบคอบ บวกกับการทำ CBC มาช่วยในการตัดสินใจ แค่นี้ก็สบายแล้วครับสำหรับการเผชิญหน้ากับไข้หวัดใหญ่และโรคติดเชื้อทั้งหลาย

Author: drdragon

Share This Post On
Share This