โรคมือ เท้า ปาก เปื่อย เป็นโรคที่ผมเชื่อว่า คนที่เป็นหมอในประทศไทย ได้พบโรคนี้อยู่เป็นประจำทุกปี เวลาระบาดลูกเด็กเล็กแดงต่างๆ ก็จะพากันติดโรคและมาหาหมอกันเป็นแถว เวลาเป็นโรค เด็กๆ จะกินอาหารไม่ค่อยได้เพราะเจ็บปาก พ่อแม่จะเป็นกังวลกันอย่างมาก ปีนี้ตอนนี้ผมเริ่มจะพบคนไข้เด็กๆ ที่เป็นโรคนี้กันบ้างแล้ว เรารีบมาทำความรู้จักโรคนี้กันก่อนเถอะครับ เพื่อจะได้ป้องกันบุตรหลานของเราจากโรคนี้ได้อย่างทันท่วงที
โรคมือเท้าปากเปื่อย (Hand-Foot-Mouth Disease, HFMD)
โรคนี้เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส ที่พบบ่อยมากในเวชปฏิบัติ โรคนี้จะเริ่มต้นการติดเชื้อที่คอก่อน
สาเหตุของโรค
โรคนี้ที่พบบ่อยที่สุดเกิดจากเชื้อไวรัสที่ชื่อว่า Coxsackievirus A16 โรคนี้มีการติดต่อจากคนสู่คน คนที่ป่วยเป็นโรคนี้จะมีเชื้ออยู่ใน น้ำมูก น้ำลาย เสมหะ และน้ำจากตุ่มน้ำใส ในปริมาณมาก และคนที่ป่วยเป็นโรคนี้จะสามารถแพร่เชื้อนี้ให้แก่คนอื่นได้อย่างง่ายดายมาก ในช่วง 1 สัปดาห์แรกของการป่วย
ระยะเวลาเพาะตัวของเชื้อก่อนเกิดอาการของโรคคือ 3-7 วัน
โรคนี้มักเกิดกับเด็กอายุน้อยกว่า 10 ปี แต่ก็สามารถพบในวัยรุ่นได้ และนานๆ อาจจะพบในวัยผู้ใหญ่บ้างเหมือนกัน
อาการของโรค
- มีไข้
- ปวดศรีษะ
- เบื่ออาหาร
- มีผื่นแบบตุ่มน้ำใสเล็กๆ ที่ มือ เท้า ในร่มผ้า (ก้น , บริเวณใกล้ๆอวัยวะเพศ ) ผื่นนี้อาจจะเจ็บเวลาเรากดดู
- เจ็บคอ
- มีแผลจำนวนมากในปาก คอ เพดานปาก ลิ้น ทอนซิล
การตรวจพิเศษ
โรคนี้ไม่มีความจำเป็นในการที่จะตรวจพิเศษใดๆ เพียงแค่ประวัติและการพบแผลจำนวนมากในช่องปากและคอ และลักษณะจำเพาะของตุ่มน้ำใสที่มือและเท้า ก็เพียงพอในการวินิจฉัยโรคแล้ว
การรักษา
- ไม่มีการรักษาที่จำเพาะต่อโรคนี้ นอกจากการรักษาเพื่อลดอาการต่างๆ เช่นการเจ็บแผลในปาก
- การให้ยาปฏิชีวนะเพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ไม่มีประโยชน์ในการรักษาโรคนี้
- การลดไข้และความเจ็บปวดให้ใช้ Acetaminophen (Paracetamol) ไม่ควรใช้แอสไพริน ในคนไข้เด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี ที่ติดเชื้อไวรัส
- การให้อมบ้วนน้ำเกลือ ก็ช่วยบรรเทาอาการได้ ในเด็กที่บ้วนได้ (ไม่กลืน) โดยเอาน้ำอุ่น 1 แก้ว ผสมเกลือ ½ ช้อนชา มาอมบ้วนปาก
- ควรให้ผู้ป่วยดื่มน้ำมากๆ
- อาหารที่เหมาะสมคือ นมที่แช่เย็นๆ จะดื่มได้ง่ายและไม่สร้างความเจ็บปวด
- น้ำผลไม้และโซดา ไม่เหมาะสมที่จะให้ เพราะว่าจะแสบปากจากภาวะความเป็นกรดในน้ำนั้นทำให้เจ็บแผลในปาก
การพยากรณ์โรค
โรคมักจะหายภายใน 5-7 วัน
ภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้น
- ภาวะขาดสารน้ำของร่างกาย
- อาการชัก อันเนื่องมาจากไข้สูง
